Forum KGB
FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj

Poprzedni temat :: Następny temat
[Inne] Bernhard Thomas - Dawni Mistrzowie
Autor Wiadomość
an 
Przedszkolak


Dołączył: 23 Wrz 2006
Posty: 33
Skąd: warszawa
Wysłany: 2006-12-24, 18:04   [Inne] Bernhard Thomas - Dawni Mistrzowie

„Tylko nad tym panujemy, co w końcu uznamy za śmiechu warte”. To jedno zdanie dobrze streszcza projekt filozoficzny Thomasa Bernharda, rozpisany na kartach jego powieści Dawni mistrzowie. Książka ta wymusza na czytelniku tylko dwie reakcje: całkowite odrzucenie lub ryzykowną aprobatę. Godzić się z tezami Bernharda, znaczy tyle, co poddać miażdżącej krytyce człowieka jako uczestnika i twórcę kultury. Natomiast veto wobec impertynencji austriackiego pisarza grozi posądzeniem o naiwną wiarę w zbawczą moc sztuki.

Dawni mistrzowie to monolog osiemdziesięciodwuletniego krytyka sztuki i muzyki, pisującego do Timesa, niejakiego Regera, wygłaszany przed obrazem Tintoretta w Kunsthistirisches Museum w Wiedniu. Siwobrody mężczyzna, przed którym, od trzydziestu lat, zasiada Reger staje się w utworze Bernharda symbolem, zadekretowanej przez historię sztuki, „doskonałości” - kreski dawnych mistrzów malarstwa. I właśnie owa „doskonałość” oraz domniemane „mistrzostwo” stają się dla Bernharda pojęciami, które należy poddać próbie furiatycznej negacji. Jak zwykle u Bernharda, nie mamy do czynienia z subtelną ironią filozoficznej dysertacji, lecz z pamfletem o niespotykanej dozie przesady. Autor, ustami Regera, gromi Kanta i Heideggera, Mozarta i Bacha, Leonarda i Giotta, wszędzie tropiąc oznaki „błędu” i generalnej skazy, która czyni dzieło „mistrza” zwyczajnie ludzkim, pozbawiając je jednocześnie aspiracji transcendentalnej.

Na pierwszy rzut oka, postulowany przez Bernharda model pisarstwa defetystycznego, wydaje się być dawno obłaskawiony i wchłonięty przez galopującą współczesność. Ślepy bunt wobec dziedzictwa kulturalnego ludzkości, idealnie wpisuje się w atrakcyjny schemat genialnego dzikusa lub czystej autentyczności. Jednak Bernhard jest pisarzem głęboko kontekstualnym, chociażby na poziomie aluzji do dzieł, które gwałtownie zwalcza. To nieodrodny syn Schopenhauera. Bernhard ma wolę buntu i narzędzia językowe do jej przedstawienia.

Na poziomie leksyki w Dawnych mistrzach dzieją się rzeczy kapitalne. Polot i energia, z jaką Bernhard wymyśla coraz to nowe obelgi i kalumnie pod adresem znienawidzonej tradycji, zwłaszcza niemieckiej i austriackiej, nie mają sobie równych w literaturze niemieckojęzycznej. Przy czym należy pamiętać, że nieustanne nawroty frazeologii agresji w Dawnych mistrzach są organicznie związane z rozpaczą i bezradnością człowieka, którego w zmierzchu życia nie stać na czerpanie nadziei z "pięknego oszustwa" sztuki. Dawni mistrzowie fascynują klimatem schyłku kultury, a więc życia, bo przecież bohater Bernharda właśnie "deszyfrowaniu" sztuki poświęcił wszystkie swoje dni. Nie tracąc z oczu wybitnych dokonań artystycznych, jednocześnie wyrzekł się katharsis, jakie daje zachwyt. Dla "Regera-Bernharda" zachwyt jest synonimem tresury, jaką nad człowiekiem ćwiczy najpierw rodzina, później system edukacji, a na końcu wiara katolicka. Dawni mistrzowie nie proponują czytelnikowi żadnych strategii obcowania ze sztuką. Są przede wszystkim fascynującą rekapitulacją z historii sztuki, którą należy traktować z rezerwą. A przede wszystkim nie zwiedzać muzeów w zorganizowanych grupach z przewodnikiem, który jedynie "morduje" w swoich słuchaczach resztki wrażliwości na piękno.

Thomasowi Bernhardowi udało się w swojej działalności pisarskiej dokonać wielkich rzeczy. O ile Wymazywanie jest odpowiedzią na Budenbrookoów Manna, o tyle Dawni mistrzowie powinni stanąć w jednym szeregu z Zmierzchem bożyszcz Nietzschego.

Ostatnio zmieniony przez Lena 2009-10-07, 11:32, w całości zmieniany 2 razy  
 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Powered by phpBB modified by Przemo © 2003 phpBB Group
Wersja forum PDA/GSM

Template NoseBleed v 0.2 modified by Nasedo. Done by Forum Wielotematyczne

Forum administrowane przez: Grimlock, Nieznany